Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) editörü Teyfik Kızgınkaya’nın hazırlayıp sunduğu "Ortak Çözüm" programının bu bölümünde konuk; gazeteci, iktisatçı ve ekonomi yazarı Meriç Köyatası. Programda, küresel ölçekte yaşanan ekonomik ve teknolojik dönüşümlerin arka planı ile Türkiye’nin kendi içindeki yapısal ve toplumsal gerçeklikleri kapsamlı bir perspektifle ele alınıyor.
Küresel Dönüşüm ve Neoliberalizmin Sorgulanışı
Konuşmanın ilk bölümünde, 1980’lerden bu yana dünyaya hakim kılınan neoliberal serbest piyasa düzeninin yarattığı derin eşitsizlikler ve bu düzenin bugün içine girdiği tıkanma tartışılıyor.
Teknoloji ve Yapay Zeka Eşiği: Sanayi Devrimi’nin insanın kas gücünü dönüştürdüğü hatırlatılırken, yapay zeka devriminin yalnızca kas gücünü değil, doğrudan insanın düşünsel kapasitesini ve karar alma süreçlerini de etkileyen köklü bir kırılma yarattığı vurgulanıyor.
Ana Akım İktisatta Çatlaklar: Neoliberal politikaların yarattığı gelir adaletsizliği ve kurumsal aşınmanın ardından, küresel iktisat çevrelerinde devletin rolünün yeniden tanımlanması gerektiği yönünde güçlü bir arayış ortaya çıkmış durumda. Programda Londra Ekonomi Okulu (LSE) çevresinde şekillenen tartışmalardan Mariana Mazzucato’nun "girişimci devlet" yaklaşımına, Thomas Piketty’nin servet vergisi ve katılımcı sosyalizm vurgusuna, Joseph Stiglitz’in "ilerici kapitalizm" eleştirisine ve Daron Acemoğlu’nun kapsayıcı kurumlar ile yapay zekanın sınırlandırılmasına dair uyarılarına değiniliyor.
*
İki Yol Ayrımı: Mevcut sıkışmışlık ve otoriter/popülist dalgalar karşısında geleceğin ya teknoloji ve sermaye tekellerinin belirleyici olduğu dijital faşizme ya da kamucu ve güçlü bir sosyal devlete doğru evrileceği ifade ediliyor.
Türkiye’nin Gerçekleri ve Kuruluş Felsefesinden Uzaklaşma
Küresel çerçeveden Türkiye’nin iç dinamiklerine geçildiğinde, yaşanan ekonomik dalgalanmaların ve toplumsal gerilimlerin salt konjonktürel değil, uzun vadeli yapısal kırılmaların sonucu olduğu belirtiliyor.
Çoklu Çöküş Tespiti: Yüksek enflasyonun ve kurumsal yıpranmanın toplumsal ahlak, vicdan ve hukuk güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekiliyor; kamusal alan ve gündelik yaşamda kuralların ve ortak yurttaşlık duygusunun zayıflamasının yarattığı tahribat anlatılıyor.
*
Cumhuriyet’in Kuruluş Rotası: Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesinin; ümmet ve kulluk anlayışından ulus devlet ve özgür yurttaşlığa, kırsal ve geleneksel yapılardan aydınlanma ve çağdaş uygarlık hedefine uzanan bütüncül bir dönüşüm projesi olduğu hatırlatılıyor.
Tarihsel Kırılmalar ve Dış Eklemlenme: Köy Enstitüleri deneyiminin sonlandırılmasından 1947–1950 dönemi anlaşmalarına, 24 Ocak kararları ve 12 Eylül sonrasındaki yapısal değişikliklerden 2000’li yıllardaki sıcak para ve borca dayalı büyüme modeline kadar uzanan süreçte, üretim ve bağımsızlık ekseninden uzaklaşmanın cari açık ve dışa bağımlılık üzerinden yarattığı sonuçlar değerlendiriliyor.
*
Ortak Çözüm İçin İki Temel Dayanak
Programın vardığı temel çerçevede, Türkiye’nin bugünkü sorunlarını aşabilmesi için geçmişteki koşulları birebir kopyalamak yerine, Cumhuriyet’in kurucu ilkelerinden ilham alan çağdaş ve kamucu bir yol haritasına ihtiyaç olduğu vurgulanıyor:
Tam Bağımsızlık ve Üretim Gücü: Ekonomik, siyasi ve savunma politikalarının temelinde bağımsızlık ve öz kaynaklara dayalı katma değerli üretimin yer alması.
Bilim ve Sürekli Yenilenme: "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir" ilkesi doğrultusunda, aklı, bilimi ve çağın gereklerini esas alan, laik, demokratik ve sosyal hukuk devletini güçlendiren bir toplumsal yeniden yapılanma.
Bu metin, programdaki ana tartışma eksenini bir makale ya da tanıtım/değerlendirme metni formatında derlemektedir; isterseniz metni sosyal medya paylaşımı, bülten haberi veya konuşma özeti biçiminde yeniden kurgulayabiliriz.
Program adresini
ADD TV YouTube kanalında https://youtu.be/bU9qAb4Gc-o?si=owpfZLCuyqRtcuBm izleyebilirsiniz
Yorum Yazın