Türkiye’de sansür yeni değil. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, tek parti döneminden darbeler dönemine kadar iktidarlar, kendilerini eleştiren basını denetim altında tutmaya çalıştı...
Bugün uygulanan sansür, gazeteleri kapatarak, medya kuruluşlarının yönetimine ve hatta mülkiyetine el koyarak, gazetecileri yargı süreçleriyle karşı karşıya bırakarak ve toplumun haber alma kanallarını karartarak gerçekleştirilmektedir…
Osmanlı’da özellikle II. Abdülhamit döneminde basın üzerindeki denetim ağırlaşmıştı.
1864 Matbuat Nizamnamesi’nin ardından, 1867 Ali Kararnamesi ve çeşitli idari uygulamalarla gazetelerin hareket alanı sınırlandırılmıştı… 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanıyla basında bir özgürlük dönemi başladıysa da savaş yıllarında askerî sansür yeniden devreye girdi…
Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında, tarikat ve cemaatlerin, devrimlere karşı yapmak istedikleri darbelere ve toplumu, yeni kurulan devlete karşı kışkırtmaları engellemek için basın özgürlüğünü farklı biçimlerde sınırlandırdı…
Bugün ise karşımızda çok daha acımasız bir tablo var… 18 Kasım 2026 itibarıyla Türkiye’de medya üzerindeki müdahaleler yeniden gündemin merkezinde. TELE1’in ardından, 14 Ekim’de Halk TV’ye, 17 Kasım’da ise Sözcü TV ve Sözcü internet sitesini kapsayan şirketlere TMSF kayyum atandı. Neyse ki, Sözcü gazetesi kayyum kararı kapsamında değil. T24’e ise erişim engeli uygulamasıyla tam bir susturma operasyonu yapıldı.
Asıl mesele yalnızca bir televizyon kanalının yönetiminin değiştirilmesi değildir! Asıl mesele, vatandaşın hangi haberi izleyeceğine, hangi iddiayı duyacağına, hangi soruyu soracağına kimin karar vereceğidir. Daha da önemlisi, yurttaşın anayasal demokrasi gereği haber alma, ülkenin gidişatıyla ilgili bilgilenme ve siyasal tercihlerini bu bilgiler ışığında yapabilme hakkının elinden alınmasıdır.
Sansür, düşünce ve ifade özgürlüğünü yok eden, aynı zamanda siyaseti, yurttaşı sindiren ve korkutan bir anlayışın öne çıkmasını sağlayan, baskıcı bir yöntemdir.
Son dönemde kamuoyunda tartışılan “fon vurgunu,” bunun önemli örneklerinden biridir! İktidar yandaşlarının, kamu kaynaklarını kullanarak elde ettikleri haksız kazanç, para transferleri, siyasi bağlantılar, bürokratların sorumlulukları ve ekonominin çökmesine neden olan hırsızlıkların ayyuka çıkışını kapamak adına yapılmıştır. Olayların gerçek failleri, siyasiler, bürokratlar hakkında ortaya atılan iddiaların bağımsız gazeteciler tarafından araştırılması, demokratik toplumun en doğal bilgilenme hakkıdır. Bu iddiaların doğruluğu yargı ve bağımsız denetim mekanizmalarıyla ortaya çıkarılmalıdır! Ancak iddiaları haberleştiren kuruluşların susturulması, kamuoyunda soru işaretlerini daha da büyütmektedir. En sade yurttaş bile bu gerçeği görmektedir…
İktidarın karşısında yalnızca siyasi partiler yoktur. Bağımsız basın, denetim kurumları, üniversiteler ve özgür yurttaşlar da demokratik sistemin vazgeçilmez unsurlarıdır.
"4. güç olan basın”, iktidarın hoşuna gidenleri tekrarlamak için değil, iktidarın cevaplamak istemediği soruları sormak ve olayları nedenleriyle açıklamak için vardır…
Dünkü Cumhuriyet Gazetesi’nde yayımlanan “Yurdun Yarısından Fazlası Borçlu” haberi, yurttaşların içinde bulunduğu acı durumu ortaya seriyor. Haberde “kredi kartları, ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi borçlarındaki artışın yanı sıra yurttaşların güncel borcunun son varlık yönetim şirketlerine olan borçlarıyla birlikte toplam 7 trilyon 449 milyar liraya ulaştığı ve bireysel kredi kullanan kişi sayısının ise 44,3 milyona çıktığı" aktarılıyor. Bu durumda Türkiye’nin tamamına yakınının borç batağında olduğu gerçeği karşımızda apaçık duruyor!
İşte bu nedenlerle ve son fon vurgunun AKP’liler tarafından yapıldığı iddiaları ortaya çıkınca iktidar bu sarmaldan, medyaya sansür uygulayarak ve Mustafa Sarıgül olayına sarılarak kurtulmaya çalışıyor. Ancak iktidar, 23 yılda adının karıştığı en büyük vurgun olan fon hırsızlığını, saklamakta zorlanıyor. Üstelik mesele, yalnızca Türkiye’nin iç meselesi olmaktan çıkmış durumda. Uluslararası kamuoyu, Türkiye’deki hukuk düzenini, ifade özgürlüğünü ve basın kuruluşlarına yönelik uygulamaları yakından izlemektedir. Bir ülkede gazetecilerin, siyasetçilerin ve yurttaşların özgürce konuşabilmesi, o ülkenin demokratik itibarının temel göstergeleridir.
Şunu unutmamak gerekir: “Sansür, gerçeği ortadan kaldırmaz; yalnızca gerçeğe ulaşmayı zorlaştırır...” Bir televizyonun yönetimini değiştirebilirsiniz, bir internet sitesine erişimi engelleyebilirsiniz, gazetecileri susturabilirsiniz, ama milyonlarca insanın zihnindeki soruları kayyum atayarak ortadan kaldıramazsınız…
İktidarlar geçicidir, devlet kalıcıdır. Basın özgürlüğü ise iktidarların değil, halkın hakkıdır…
Bugün sorulması gereken soru şudur: Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını, fon iddialarının arkasında kimlerin bulunduğunu, bürokratların ve siyasi sorumluların hangi kararları aldığını araştıran gazeteciler neden özgürce çalışamıyor?
Eğer ortada suç varsa, bunun adresi bağımsız(!) yargıdır. Eğer suç yoksa, gazeteciliğin cezalandırılması, halkı bilgiden yoksun bırakılması kabul edilemez.
Türkiye’nin ihtiyacı daha fazla sansür, daha fazla kayyum ve daha fazla yasak değil; daha fazla demokrasi, şeffaflık, tarafsız ve bağımsız yargı, siyasetçinin ve de bürokratın hesap verebilmesi ve özgür basındır…
Bu düzen değişmeli ve yenilenmelidir!
Basını özgür olmayan bir ülkenin yurttaşları da özgür değildir…
Çünkü gerçeklerden korkanlar, sonunda kendi gölgelerinden bile korkmaya başlar ve korktukça şiddet uygular sonunda bir köşede yığılır kalırlar!
Yorum Yazın